Uit histidine (een aminozuur) kan histamine, een biogene amine gesynthetiseerd worden.
Histamine bemiddelt diverse effecten in het lichaam via reacties met vier verschillende histaminereceptoren. Histamine speelt een rol
- in het immuunsysteem (afweer tegen indringers: allergenen of pathogenen)
- in de spijsvertering (staat in voor maagzuur afscheiding en darmbeweging)
- ter hoogte van het zenuwstelsel (als neurotransmitter activeert het andere neurotransmitters zoals serotonine, dopamine, GABA en noradrenaline, histamine in de hersenen is betrokken bij diverse fysiologische functies zoals angstreacties, stressreactie, slaap/waak cyclus of circadiaans ritme)
- bij regulering bloedvaten (verwijding ervan zodat immuun cellen snel tot bij de infectieplek kunnen komen, bijvoorbeeld bij een wespensteek )
- in lichaamstemperatuur regulatie
- in wondgenezing
- in de ademhaling (afvoeren van bedreiging voor het lichaam, maar bij overmaat ook de oorzaak van vervelende allergie klachten)
Histamine wordt in het lichaam vooral in de mestcellen opgeslagen.
Mestcellen zijn een type van witte bloedcellen die vooral aan het oppervlakte liggen van weefsels die grenzen aan de buitenwereld. Bijvoorbeeld in het bindweefsel van de huid, de longen en het slijmvlies van het maag -darmkanaal.
Mestcellen liggen er strategisch om potentiële ziekteverwekkers snel te herkennen en bestrijden.
Op de membranen van de mestcel vind je veel receptoren.
Die kunnen onder andere binden met bepaalde Immunoglobulines in het bloed die binden met antigenen. Wanneer dit gebeurt barst de mestcel open en geeft de cel vele stoffen vrij, waaronder histamine, die een cascade aan reacties in gang kan zetten met als doel om het lichaam te beschermen tegen die antigenen.
Komt histamine dan bijvoorbeeld vrij ter hoogte van de ogen (bijvoorbeeld na contact met kattenhaar) dan kunnen de kleine bloedvaatjes in het slijmvlies van de ogen verwijden waardoor je symptomen als tranen en jeuk kan ervaren.
Wanneer er teveel histamine vrijkomt in het lichaam of de histamine niet voldoende wordt afgebroken, kunnen allergie achtige symptomen optreden zoals
- Hoofdpijn en migraine
- Diarree, misselijkheid, krampen, winderigheid, reflux, ontsteking
- Uitslag als Eczeem, netelroos, blozen, geïrriteerde waterige ogen, zwelling, jeuk
- Kortademigheid, niezen, sinus congestie, hoesten
- Angst, depressieve gevoelens, vermoeidheid, breinfog, minder focus, vermoeidheid, slaapproblemen
- Minder voorkomende maar ernstigere symptomen zijn: astma-aanvallen, hoge bloeddruk, hartkloppingen en anafylactie
Met de Total Reset methode is het mogelijk om de symptomen gerelateerd aan een histamine reactie te verminderen. Via acupressuur en ademhalingstechnieken wordt een meer positieve associatie gelegd tussen het lichaam en de triggers. Hierdoor worden symptomen van een histaminereactie minder intens.
Nemen we als voorbeeld het kattenhaar. Kattenharen geven soms reactie om dat er een gevoeligheid is voor het fel d 1 eiwit, een antigeen geproduceerd in speeksel en talgklieren van de kat. Het komt op de haren van de kat doordat de kat zich wast met zijn speeksel die het antigeen bevat. De intensiteit van de reacties kan afzwakken door een positieve associatie te leggen tussen het lichaam en het fel d 1 eiwit.
Sommige mensen ervaren een directe histamine reactie op allergenen, en sommige mensen een vertraagde reactie van bijvoorbeeld acht uren. Symptomen kunnen gewoonlijk tot 24 uur duren. Dat maakt het moeilijk om zelf te gaan achterhalen op welke stoffen je nu specifiek reageert.
Veelvoorkomende allergenen die bij blootstelling eraan een histamine reactie uitlokken zijn:
- Schimmel
- Huisstofmijt
- dierenhuidschilfers of speeksel
- pollen
- medicijnen
- insectenbeten
- latex
- zuivel, tarwe, schaaldieren, eieren en noten
- extreme temperaturen
- extreme inspanning
- acrylaten (kunstnagels)
- dennenhars
- nikkel
- rubber
- ingrediënten in zonnemelk of shampoo: benzofenon, formaldehyde
Histamine reacties kunnen heviger zijn bij blootstelling aan milieuverontreiniging. Volgende stoffen verergeren soms allergische reacties. Of dit bij jou zo is, kan kinesiologisch voor je uitgetest worden.
- PFAS
- weekmakers in plastic
- metalen als lood of kwik
- bisfenolen
- microplastics
- fungale verontreiniging
- chloor
Histamine komt ook van nature voor in tal van voedingsmiddelen.
De vorming ervan in voedsel is te danken aan de beschikbaarheid van vrije aminozuren zoals histidine en de aanwezigheid van micro-organismen, bacteriën en omgevingsomstandigheden die de groei en omzetting in histamine mogelijk maken.
In voeding komt histamine van nature dus vooral voor in plantaardige en dierlijke producten waarin eiwitafbraak plaatsvond.
Hoge concentraties histamine vind je vooral in producten van microbiële fermentatie zoals gefermenteerde kazen, wijn, bier, zuurkool, kombucha, kefir, … .Maar er is nog een andere voorwaarde om rekening mee te houden. Blootstelling van verse vis en vlees aan hogere temperaturen versnelt de productie van histamine. Vandaar dat vlees in pakjes, of restjes eten geen goed idee zijn bij een histaminegevoeligheid.
Het is vooral de gecombineerde en herhaalde consumptie van voedingsmiddelen met een hoog histaminegehalte die kan leiden tot uitgesproken symptomen.
Het goede nieuws is dat je door het leren kennen van jouw eigen (weliswaar variërende) drempelwaarde, je weer grip krijgt op je reacties!
Een overgevoeligheid voor histamine komt meestal door een verminderde afbraak & afvoer van histamine in de darmen.
Het is de opstapeling van histamine dat klachten geeft.
De symptomen duiken namelijk vooral op wanneer de drempelwaarde overschreden werd en het lichaam histamine probeert vrij te laten uit het lichaam.
Welke voedingsmiddelen kan je beter wat gaan verminderen of vermijden?
Gefermenteerde voedingsmiddelen
Wijn, bier
Gekruid of gerookt vlees als worstjes, bacon, salami, gedroogd vlees, gerookte ham, mortadella
Gefermenteerde sojaproducten als tofu en sojasaus, ketjapsaus
Wijnazijn en alles op azijn augurken, ketchup en mosterd bereid ermee
Oude kaas, schimmelkaas
Zuurkool, yoghurt van koemelk, kefir, miso, gefermenteerde groenten
Voedingsmiddelen blootgesteld aan grote hoeveelheden bacteriën
Vis uit blik, tonijn, gerookte makreel, sardine, haring die niet zeer vers is, dus uit pakjes, garnalen en schaaldieren
Salades, met name vis-en vleessalades.
Restjes vlees kunnen snel micro-organismen ophopen die histamine veroorzaken.
Restjes of voorverpakt eten. Eet bij voorkeur vers.
Gelatine, bone broth, eten uit de slowcooker en bone broth poeder.
Voedingsmiddelen met veel histidine (meer dan 1000 mg) kunnen ook problemen geven, omdat histidine wordt omgezet in histamine.
Wild, varkensvlees, kalfsvlees en rundvlees, pastrami, lam, kip en kalkoen, orgaanvlees
Vis als tonijn, snoek, kabeljauw, zonnebaars, baars, ..
sojaproteïne
Ricotta
Fruit en groenten:
Tomaat en alles ervan gemaakt, ook tabasco
Spinazie
Aubergine
Walnoten
Pompoen
Aardbeien
Citrusvruchten
Boekweit
Champignons (andere paddenstoelen zijn voor velen meestal ok)
Rode paprika
Kruiden:
Kaneel
Chilipoeder
kruidnagels
Vanille
Zwarte peper
paprikapoeder
Komijn
Venkelzaad
Anijszaad
Foelie
Gistproducten
Bakkersgist, andere gist
Bier
Drankjes:
Jus d’orange uit pakjes en vers, druivensap, citroensap, limoensap, ananassap, tomatensap
Groene thee, chai thee, zwarte thee
Sojamelk
Alcohol vermindert de werking van DAO en is dus af te raden.
Koffie vermindert de afbraak van histamine dus drink dit beperkt. (niet meer dan 2 tassen daags).
Voedingsmiddelen die histamine-vrijmakers of histamine-bevrijders worden genoemd, kunnen histamine direct in het lichaam afgeven.
Chocolade/cacao
Aardbei
Banaan (hoe rijper, he meer)
Ananas
Papaja
Citrus
Frambozen
Peer
Kiwi
Rozijnen, dadels, vijgen gezwaveld gedroogd
Watermeloen voor sommigen
Avocado (hoe rijper, hoe meer)
Eiwit
Weekdier en kreeftachtigen
Varkensvlees
Walnoten en de olie
Hazelnoten en de olie
Amandelen en de olie
Snoep met smaakstof E-nummers: Het eten van voedingsmiddelen met E-nummers veroorzaakt meer reacties op histamine.
Geraffineerde suiker fungeert als histaminevrijmaker, te veel fruit kan dit ook bewerkstelligen. Eet fruit met mate (2 stuks per dag)
Te veel vetten kunnen een histamine reactie uitlokken omdat sommige vetten ontstekingsbevorderend werken. Kies voor gezonde vetten om dit op te lossen.
Welke voedingsmiddelen bevatten weinig histamine en kan je vooral wel lekker gaan eten?
- Vis: Zeer verse witvis of onbewerkte witvis uit de diepvries. Diepvriesvis bevat de minste histamine.
- Vlees: Kip, konijn en kalkoen worden veelal goed getolereerd. Zeer vers rundvlees, paardenvlees kan je proberen. Vers gehakt en worstjes van vers gehakt kunnen veelal. Tajine is ok. Vers gemaakte bouillon van vlees, gevogelte, vis en groenten is ook prima. Vries dan onmiddellijk in om te bewaren of gebruik het direct. Stoofschotels en verse bouillonsoepen zijn ok.
- Zuivel: Melk bevat geen tot weinig histamine. Room, boter, ongerijpte verse kazen (ricotta, cottage cheese, mozarella, roomkaas, jonge verse kaas) bevatten weinig histamine. De meeste mensen doen het voornamelijk goed op geitenmelk en geitenyoghurt. Sommigen verdragen yoghurt van koemelk best goed.
- Groenten: asperge, artisjok, aubergine, bamboescheuten, bieten, broccoli, spruiten, kool, wit, groen of rood, korianderblad, mais, olijven blik groen of zwart, pastinaak, paardenbloemblad, groene paprika, okra, peultjes, alles van sla, sjalot, spruitjes, wortels, bloemkool, verse bieslook, komkommers, witloof, andijvie, knoflook, boerenkool, koolrabi, koolraap, prei, ijsbergsla, look, boontjes, uien, verse peterselie, pastinaak, erwtjes, mais, aardappel, pompoen, radijs, sjalot, courgette, alfalfa kiemen, mungboon kiemen, zoete aardappel, knolraap, waterkers, bleekselderij, waterkastanje, waterkers. Kokosnoot en producten zoals kokoksschilfers en kokosmelk.
- Kruiden: bieslook, basilicum, laurier, kardemom, karwij, verse koriander, korianderzaad, kurkuma, dille, fenegriek, gember, mosterd, oregano, witte peper, pepermunt, rozemarijn, saffraan, salie, dragon, tijm, zout, kerrie, knoflook, kurkuma, zwart komijnzaad wordt veelal goed verdragen (gewoon komijnzaad niet)
- Fruit: appels, abrikoos, zwarte bessen, blauwe bessen, braam, veenbessen, guave kersen, verse vijgen, kruisbes, pompelmoes, meloenen maar geen watermeloen voor sommigen, lychee, mandarijn, mango, moerbei, nectarine, passievrucht, perzik, peer, verse pruim, granaatappel, rabarber, verse kokos, gedroogde kokos. Vitamine C in groenten en fruit werkt als een antihistaminicum en kan de hevigheid van de reacties verminderen.
- Gefermenteerde producten: Voeg pas zuurkoolnat, yoghurt, zuurkool en kefir toe aan je dieet (voor de goede darmbacteriën) nadat je histamineklachten voldoende onder controle zijn. Meestal wordt (geiten)yoghurt het beste verdragen. De volle maan heeft een goed aanbod van geitenzuivel. Op de site van natren vind je kwalitatief goede yoghurt starters.
- Probioticum: Een probioticum zonder histamine producerende bacteriën. Dus zonder:
- Lactobacillus casei
- Lactobacillus bulgaricus
Van sommige probiotica wordt gezegd dat ze histamine kunnen verminderen, zoals de
- Lactobacillus Rhamnosus
- Bifidobacterium infantis
- Ifidobacterium longum
- Lactobacillus plantarum
- Lactobacillis reuteri
Het valt uit te proberen, maar iedereen is uiteraard verschillend.
Het is belangrijk om in te zetten op een gebalanceerde darmflora omdat je zo de histamineproductie weer in balans brengt. De goede darmbacteriën zullen de bacteriën die overgroeien in de darm en er veel histamine produceren, terug dringen. Je doet dit door te kiezen voor een rijk gevarieerd voedingspatroon.
- Dranken: Kamillethee en rozenbottelthee zijn prima. Ook brandnetelthee werkt histamine verlagend (1-2 kopjes per dag – neem 1/3 kop brandnetelblaadjes en maak een infusie ervan in 2 koppen heet water ). Brandnetelblaadjes neem je niet rauw bij histamine intolerantie. Volgende kruidendranken werken ook histamine verlagend. Rooibosthee. Ginko Bilobathee. Scutellaria thee, zeker in het voorjaar bij hooikoortsklachten. Drink af en toe een kopje zeer verse gevogelte, vlees -en visbouillon om je darmwand in optimale staat te brengen. De darmwand kan je ook versterken met dierlijke vit A toe te voegen aan je dieet. Lees onderaan het recept voor goedkope leverpillen. Dit is een goede manier om voedingsstoffen aan te vullen, zonder een histaminereactie te krijgen. Het enzym D.A.O. (zie verder bij oorzaken) wordt in de darmwand geproduceerd. Een gezonde darmwand betekent meer D.A.O. productie en dus een betere natuurlijke afbraak van histamine.
- Noten en zaden: lijnzaad, pompoenzaad, sesamzaad, rauwe cashews, tahin/sesampasta is ok, chiazaad wordt ook meestal goed verdragen.
- Granen: rijst, haver(mout), gierst en quinoa zijn zeer goed. Andere granen zijn best geen hoofdspeler in het menu maar kunnen af en toe. Zo kunnen sommige mensen regelmatig prima genieten van een bruine boterham.
- Diversen: maïzena, tapioca, arrow root, aardappelchips naturel (zout), appelstroop, rijstwafels, eigeel, een volledig ei kan voor velen ook, blauwe maischips (rijk aan silicium), 300-400 ml wortel of wild plantensap, tarwegrassap los van de maaltijden
- Vetten: Vetten als koudgeperste olijfolie van de eerste persing, kokosolie, ghee en boter zijn prima. Sommige mensen verdragen die vetten enkel rauw (als in niet opgewarmd).
- Flavonoïden Natuurlijke flavonoïden zoals kaempferol, quercetine en rutin remmen de afgifte van histamine, maar soms ben je allergisch voor deze bestanddelen.
Wat kunnen oorzaken zijn van een histaminegevoeligheid?
Histamine intolerantie vindt vooral plaats in de darmen.
Men spreekt van te weinig DiAminoOxidase(DAO) enzymen, mono amino oxidase en in mindere mate maar ook DPP4 enzymen, waardoor histamine niet voldoende wordt afgebroken. Histamine gaat dan ophopen en kan problemen geven.
Tijdens de pre menstruele periode en in de overgang kan er minder activiteit zijn van MAO wat meer klachten kan verklaren.
Wanneer de hormonen schommelen heb je namelijk meer vitamine B6 nodig. Vitamine B6 is onder andere nodig om DAO te activeren. Vitamine B6 is ook van belang in de opname van ijzer.
Weetje: Vitamine B6 wordt in hogere mate afgebroken, minder goed opgenomen en verwerkt wanneer je de anticonceptiepil gebruikt. Vitamine B6 is ook een noodzakelijk vitamine in de afbraak van oestrogenen.
Candida/gist overgroei kan ook reacties op histamine veroorzaken. Candida kan glutamine (een stof die de darmwand helpt op te bouwen) afbreken en omzetten naar een stof die verwant is aan ammoniak. Wanneer dat gebeurt kunnen bepaalde Lactobacillen histamine gaan produceren.
Een onbalans in de microbioom kan dus ook histamine reacties uitlokken.
Sommige medicijnen beïnvloeden de werking van DAO en HNMT.
Chronische stress kan histamine reacties teweeg brengen. Het kan interessant zijn om een manier te vinden om het zenuwstelsel tot rust te brengen.
Onvoldoende voedingsstoffen kunnen een histamine reactie veroorzaken.
Voldoende vit C, Vit B, voldoende EPA, voldoende beschikbaar koper is allemaal van belang om histamine goed te kunnen verwerken.
Bij welke andere ziektebeelden kan het goed zijn om histamine gevoeligheid te verminderen of/en de afbraak ervan te optimaliseren?
- Symptomen van voedselvergiftiging
- Migraine
- Atopische dermatitis
- MCAS
Bij Mcas zijn er meerdere lichaamssystemen (dus niet enkel de darmen) ontregeld.
Personen met deze conditie kunnen klachten ervaren als huiduitslag, niezen, zwellingen, jeuk, loopneus, vermoeidheid, spierpijn, buikpijn, schommelende bloeddruk door inspanning, migraine, hoofdpijn, spijsverteringsklachten, … .
De mestcellen (soort van witte bloedcellen) van het immuunsysteem zijn hier overactief en reageren op prikkels/triggers die normaal gezien geen reactie ontlokken. Klachten kunnen worden uitgelokt door voeding, inspanning, weersverandering en stress.
De mestcellen breken als reactie op een prikkel open en geven stoffen als histamine vrij. Mensen kunnen flauwvallen doordat de bloeddruk te laag wordt, een anafylactische schok ervaren door die hoge hoeveelheid aan histamine in hun bloed. Mensen kunnen zich erg vermoeid voelen, door de constante strijd in hun lichaam. Ze kunnen nog weinig voedingsmiddelen verdragen en reageren veelal op geuren en chemische stoffen. Chemische stoffen, een blootstelling aan acuut hevige of chronische stress en een hogere blootstelling aan straling werken nefast.
De meeste personen die deze conditie hebben, zijn grotendeels vrouwen, omdat hormonen (een onbalans tussen oestrogeen en progesteron) een mede oorzaak zijn van deze conditie. Een oestrogeendominantie kan een stapeling van (niet biologisch beschikbaar) koper veroorzaken en dit kan dan weer een mestcelreactie veroorzaken.
Histamine armer eten kan helpend zijn. Het is daarbij vooral helpend om te ontdekken waar jouw histamine drempelwaarde ligt.
Welke prikkels/triggers kunnen een mestcelreactie uitlokken?
De stof oxalaat is een veelvoorkomende trigger.
Het is een stof die van nature in planten voorkomt (dus in plantaardige voeding zoals spinazie, bleekselderij en rode biet). Oxalaten zijn kristalachtige structuren die zorgen voor de stevigheid van de plant. Oxalaten binden zich aan mineralen zoals calcium en die binding maakt ze hard en scherp.. Groenten smoothies bevatten hoge hoeveelheden van oxalaten want in rauwe vorm zijn ze in hogere vorm aanwezig. Daarom gebruik je best maar best 5 procent rauwe rode biet of koolblad in je groentensmoothie. Het koken van groenten breekt oxalaten af. Het valt dus aan te raden om regelmatig gekookte groenten te eten. Schimmels zoals de aspergillus schimmel kan in het lichaam oxalaten produceren en op die manier problemen veroorzaken. Dit kan een andere bron van blootstelling zijn.
Om oxalaten af te breken heb je voldoende vit B6 nodig. Bij een tekort aan vitamine B6 wordt het aminozuur glycine niet goed afgebroken en wordt glycine glyoxilaat en daarna oxalaat.
Om oxalaten af te breken in de darmen heb je de Oxalobacter bacterie formigenis nodig. Die bacteriën bevinden zich in de wand van de dikke darm. Een voorwaarde voor de huisvesting van de Oxalobacter Formigenis is een optimale Ph waarde in de darmen. De lactobacillen en bifidobacteriën produceren korte keten vetzuren die een ph waarde creëren die voldoende laag is voor de Oxalobacter Formigenis bacteriën. Lactobacillen en bifidobacteriën kunnen ook histamine afbreken. Vandaar dat (natuurlijke) probiotica een sterke invloed kan hebben op het verminderen van je mogelijke klachten net als het inzetten op een gezonde darmwand.
Waarom zou je kiezen voor de Total Reset methode bij MCAS?
De Total Reset Methode is een natuurlijke non invasieve methode die bij deze conditie ingezet kan worden om de triggers te identificeren. De behandeling zorgt ook voor een verminderde gevoeligheid aan triggers, waardoor je minder hevig gaat reageren op mogelijke allergenen en op histamine.